Ngܩi Trung Tn Cho n Cht

ng v B gio s Cadman

 

William Charles Cadman ra ǩi Rotherhithe, mt vng ngoi pha nam Lun n, th Anh quc vo ngy 4 thng 4 nm 1883. Cng vo nm ny, nܧc ta, vua Kin Phc ln ngi v triu nh nh Nguyn k Ha Чc nm Qu Mi vi ton quyn Harmand chp nhn s h ca Php. ng ln ln trong mt gia nh ngoi o, sng ǩi bnh d ca mt thanh nin trܧc s thay ǰi su rng ca cuc cch mng k ngh vo u th k 20. ng chn ngh n lot lm k sinh nhai. Nm 1904, ng tr li cng Cha, sau dng mnh hu vic Ngi. ng ri gia nh xut dng du hc trܩng Kinh Thnh Toronto Bible College, Canada, sau qua M theo hc Vin o Luyn Gio S Truyn Gio Missionary Training Institude Nyack, New York.

Thng 9 nm 1910, sau khi tt nghip, ng xung tu i Trung Quc Nj cng tc vi Gio s R. A. Jaffrey mang Tin Lnh ljn cho ngܩi Qung ng. Cng vo thi im ny, Tin s A. B. Simpson, ngܩi sng lp Hi Truyn Gio Phc m Lin Hip, vi ch trng n lc em Tin Lnh ljn cc x cha tm thy nh sng ca s cu ri, ǥt mc tiu u tin hng u cho Vit Nam, Ty Tng v Sudan. n ma xun nm 1911, cc Gio s R. A. Jaffrey, Paul M. Hosler v G. Lloyd Huglers ljn hi cng Tourane, Trung phn Vit Nam, m mng cho vic rao ging o Cha cc quc gia nh b vng ng Nam . y l bܧc u tin Tin Lnh ljn vi hng trm ngn dn Vit t bc ch nam trong gn mt th k. Trong bi cnh , vo nm 1914, Cha cho Gio s Cadman mt khi tܮng mi, ng vng lnh Ngi ln ܩng ljn Vit Nam phc v. Ti y ng gp mt bn ng tm ch, l C Grace Hazenberg. Hai ngܩi lm l thnh hn vo ngy 27 thng 7 nm 1915, ti Yunnanfu, Trung Hoa.

B Gio s Cadman, nh danh Grace Hazenberg, sanh ngy 27 thng 9 nm 1876 ti Fulton, mt lng nh thuc tiu bang Illinois, nm trn b sng Mississippi, gip ranh vi Iowa, v pha bc thnh ph Davenport. Lc nh, b theo gia nh i truyn gio Nam Phi cho ngܩi Afrikaners, ngy xa gi l ngܩi Boers[1]. B theo hc Nam Phi v u bng C nhn, sau b v Toronto, Canada, Nj hc tip v tt nghip Cao hc. Cha dn ܩng cho cng vic truyn gio ca b qua s hun luyn v hc hi ny. Vo nm 1913, B l mt trong 6 ngܩi u tin ܮc Ban Chp Hnh Hi Truyn Gio Nu Чc c ljn Tourane ( Nng) Vit Nam. H mua c s, thit lp a im truyn gio u tin ti vng ng Nam . Khi th chin th nht bng n vo nm 1914, b l ngܩi duy nht li Nj tip tc duy tr v pht trin c s mi ny. y l giai on y cam go v th thch cho cng cuc truyn gio, hu ht cc gio s NJu phi ri Vit Nam v chnh quyn khng cho php h rao ging o Cha.

Sau khi thnh hn, ng B Gio s Cadman tr li Vit Nam v li y gn mt nm, ljn khi tnh trng chuyn bin mi ngy mt kh khn thm, ng b phi tm lnh sang Trung Quc vi thng.

Khi chnh quyn thay ǰi thi Ƕ v cho php truyn gio li vo cui nm 1916, ng B Gio s William v Grace Cadman tr li Vit Nam v ܮc chuyn ra H Ni. Vo nm 1917, ng b mua t tht Nj dng lm ni tr ng, xy dng nh th v mt nm sau th lp C S n Lot Tin Lnh. Hot Ƕng truyn gio lc u rt kh khn, gp nhiu tr ngi t chnh quyn Php ln Vit, t a phng ljn trung ng. Nhng ht ging do ng b gieo sm gt ܮc kt qu v chnh nh cng kh ca ng b m Hi thnh H Ni tr thnh mt Hi thnh vng mnh nht trong c vng ng Nam vo lc by gi. T cn bn ny, nhiu Hi thnh chi nhnh ln lܮt ܮc m ra ti cc thnh ph chnh yu min Bc.

Lc u ng B Cadman dng xe p Nj di chuyn, sau mua mt chic xe Citron c, k l chic xe Ford 8 my Nj gia tng a bn hot Ƕng nh: thm ving, phn pht Kinh Thnh, ti liu C c, ging dy v s cu ri v tnh yu thng v iu kin ca c Cha Tri.

ng b ch c mt ngܩi con gi l Agnes, sanh ti Yunnanfu vo nm 1916. Em Agnes b vܧng bnh st t lit khi ng b v Canada ngh php di hng ln u tin, em ܮc khi bnh nhng hy cn yu. Nm 1922, Agnes Cadman v nܧc Cha v ܮc an tng ti ngha trang thnh ph H Ni.

ng B Gio s Wm. C. Cadman,

hnh chp vo nm 1929

Thnh qu ng k nht ca ng b l vic dch ton b quyn Kinh Thnh ra ting Vit Nam, trong b ng mt vai tr trng yu. ng B Gio s Cadman, cng vi Gio s J. D. Olsen, Gio s I. R. Stebbins v nhiu cng s vin - nh c Phan Khi lo v li hnh vn - tn ty lm vic trong sut 10 nm Nj hon thnh quyn Kinh Thnh Vit Nam ton b u tin vo nm 1926. Cng nn bit, ch quc ng do Linh mc c L son vo cui th k 17 ܮc chnh ph chnh thc tha nhn vo nhng nm cui thp nin 1910 Nj thay th ch nm (cn gi l ch Hn Vit). Trong giai on chuyn tip ny, ch quc ng, tuy cn mi m, nhng ܮc nhiu ngܩi a thch v rt thng dng trong qun chng, v li vn d hiu; trong khi ch nm ch ܮc nhng ngܩi tr thc dng. V mt vn chng, quyn Kinh Thnh ny ܮc cc hc gi thi by gi khen ngi v vn cn ܮc a s tn hu s dng cho ljn ngy nay.

Ngoi vic dch Kinh Thnh, ng b cn hot Ƕng mnh trong vic son dch Thnh ca, truyn o n, v thc hin nguyt san Thnh Kinh Bo. n phm ny gip Hi Thnh Tin Lnh Vit Nam tng trܪng v gy dng ǩi sng thuc linh cho con ci, ti t Cha trn ton quc. B cn gip son nhng bn tin The Call of French Indo-China, Nj lin lc vi cc tn hu bn M, trnh by nhng din tin ca cng vic truyn gio ti Vit Nam. C s n Lot Tin Lnh H Ni do ng b thit lp, trong 30 nm hot Ƕng, cho pht hnh hng triu trang Kinh Thnh, sch chng o, Thnh ca, bi hc trܩng Cha nht, ti liu gia nh l bi bng ting Vit, ting Cam-b-chia, ting Lo, v ting Thܮng. C s ny tht gp phn ǡc lc vo vic rao truyn li Cha, mang s cu ri ljn cho v s linh hn ti bn o ng dng.

Trong cuc th chin th hai, a s cc gio s khng chu v nܧc. Vo thng 4 nm 1942, h b ngܩi Nht lu gi v giam cm ti M Tho, lc ny B Cadman ܮc 66 tui. Nm sau b b t mch mu no (mt cn stroke nh), t sc khe b b yu dn. Gio s Cadman tn dng thi gian ny Nj hon tt quyn Thnh Kinh T in m ng bt u vit vo nm 1940, y l ti liu T in duy nht ܮc vit bng Vit ng t trܧc ljn nay. Mc du ng v vi Cha trܧc khi ng c dp sa cha xong, T in ny hin vn l quyn sch gi u giܩng ca nhiu con ci, ti t Cha mun tm hiu v tra cu li Ngi.

Nm 1945, nܧc Nht u hng, chm dt nj nh th chin, tt c cc gio s NJu tr v nܧc, ngoi tr ng B Cadman, ng B E. F. Irwin v Gio s D. I. Jeffrey. Nhng ljn thng 11 nm 1945, ch cn gia nh Gio s Cadman li Vit Nam. ng ni: Cc anh em trong Cha y ang gp him nguy, chng ta khng th b h n ci, chng ti quyt nh li vi h. Ngy 26 thng 4 nm 1946, b v vi Cha, hܪng th 69 tui. ng l gio s Ƕc nht ti Vit Nam trong sut 10 thng cho ljn khi Hi Truyn Gio tip tc gi ngܩi tr li. Trong in tn nh v M bo tin bun, ng vit: Grace Cadman Trung Tn Cho n Cht, tht vy b trung tn vi Cha, trung tn trong chc v ca b v trung tn vi chng Nj lm vinh hin danh c Cha Tri.

n nm 1947, Gio s Cadman tr v M ngh php di hn. ng li dng dp ny Nj vn Ƕng mua ܮc mt my in mi t Anh Quc. Ngy 26 thng 4 nm 1948, ng thnh hn vi B Anna G. Kegerize. L ra ng c th ngh ngi sau hn 30 nm phc v hi ngoi, nhng ch 2 thng sau ng b tr li Vit Nam, y l nhim k th su ca ng. Va ljn Vit Nam, ng b ln Lt Nj tu sa, tn trang n qun v chun b di chuyn nh in t H Ni v y. Cng trong thi gian ny, ng duyt li quyn Thnh Kinh T in, mt cng trnh nghin cu v bin son ca ng trong 8 nm qua.

Trong khung cnh kh khn ca t nܧc ang c gng phc hi sau th chin th hai, ng ni: Ti cm nhn s thc gic trong vic truyn b s cu ri cho nhng linh hn h mt... V vy chng ti c gng m li c s n lot Tin Lnh... Cha Jsus s tr li, Ngi s tr li nay mai. Khi chng ta s mt i mt vi Ngi v s nhn ܮc phn thܪng v trung tn hu vic Ngi... Chng ta ngi khen Cha, Ngi l qu hng vnh cu ca chng ta. Khi n tr ni Ngi, chng ta c ܮc s bnh yn. Vo nhng ngy cui cng ti th, ng tm s rng: Ti khng xem iu g l quan trng k c mng sng v thn th ny Nj ti c th tn hܪng nim vui trong khi thi hnh chc v m ti nhn t c Cha Jsus Nj lm chng v n in ca c Cha Tri.

Ngy 30 thng 11 nm 1948, trong khi ch Ǯi Nj ra sn bay i H Ni, ng b mt cn au tim rt nng (heart attack), gy au ǧn trong nhiu gi. Sau vi ngy ngh ngi, ng tip tc lm vic li, ng ljn d bui hip nguyn vi cc gio s trong ngy Cha nht 5 thng 12. Hai ngy sau , ng dy sm dng im tm, thnh lnh ng m tay vo lng ngc, ng u v pha sau v ܮc Cha tip i lc 7 gi 30 sng, ngy 7 thng 12 nm 1948, hܪng th 65 tui.

M c Gio s Cadman.

Lt thng 12 nm 1948.

Tang l ܮc c hnh ngy hm sau, 8 thng 12 nm 1948, ti ging ܩng ca trܩng Lt. Gio s Jeffrey ch l, m u vi mt bi v c Gio s Cadman bng ting M, k ng Ourgaud c mt bi rt cm Ƕng bng ting Php v Mc s Duy Cch Lm thay mt cho Tng Lin Hi ln džc mt iu vn ghi n ngܩi qu c tn ty hy sinh cho cng cuc truyn gio ti Vit Nam t bui ban u. Bnh vin Lt cung cp mt xe hng thp t, xe ܮc trang hong bng nhng vng hoa rt p v mang di hi ngܩi qu c ljn ni an ngh cui cng. Bui l c hnh n s, y luyn tic dܧi bu tri gi but ca Lt vo thng 12. Khi v vi Cha, ng Nj li ngܩi v mi cܧi ܮc 8 thng, hai ngܩi anh v mt em gi sinh sng Anh quc.

Chng nhng ng B Gio s Cadman dng trn cuc ǩi Nj truyn ging Tin Lnh ti Vit Nam, sau khi mt, ng cn dng c di sn ca mnh cho Hi thnh Nj xy ct c nhi vin Tin Lnh Hn Chng, Nha Trang, trn ming t rng 18 mu. Vi s gip ǫ ca Hi Bo Tr Nhi ng Quc T, c s ny ܮc khnh thnh vo ngy 4 thng 9 nm 1953.

M c Gio s Cadman. Hnh chp m bia trn phn m.

Ngi m vn cn dܧi mt t.

Lt thng 8 nm 1999.

ng B Gio s Cadman l mt trong nhng nh truyn gio tin phong ti Vit Nam, ng b c mt ngܩi con gi Ƕc nht qua ǩi lc 6 tui ܮc an tng H Ni. B v vi Cha v ܮc yn ngh ngha trang Mc nh Chi Saign, cn ng th ܮc Tng Lin Hi an tng Lt. Sau my mi nm tht lc, gn y tn Hi thnh Tin Lnh Lt v Mc s L Thnh Chung, qun nhim Hi thnh Bp Tt Colorado Springs, tm ܮc ngi m ca ng. Khi dn t v cy c trn, ngܩi ta vn cn džc thy dng ch khc trn m bia:

Ngܩi Trung Tn Cho n Cht

 

Hng Mai

Ma h nm 1999



[1] Ngܩi Boers l nhng ngܩi gc u chu di dn ljn Nam Phi hng my trm nm trܧc, h ni ting Afrikaans v c phong tc tp qun ring bit.